ROS là gì? Công thức tính và ứng dụng vào phân tích khả năng sinh lợi

ROS là gì? Công thức tính và ứng dụng vào phân tích khả năng sinh lợi

Một doanh nghiệp tồn tại lâu dài hay không phụ thuộc vào khả năng kiếm được lợi nhuận mong muốn trong tương lai. Việc đánh giá khả năng sinh lợi của một doanh nghiệp tốt có thể cung cấp cho doanh nghiệp một căn cứ tốt hơn cho việc ra quyết định đầu tư.

Để xem xét khả năng sinh lợi của công ty, chúng ta thường sử dụng các chỉ số tài chính để phân tích và một trong những chỉ số đó là Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS)

CHỈ SỐ ROS LÀ GÌ?

ROS là viết tắt của Return On Sales là Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu hay còn được gọi là Tỷ suất sinh lời trên doanh thu. Chỉ số ROS phản ánh nếu doanh nghiệp tạo được 1 đồng doanh thu thuần từ hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ thì được bao nhiêu đồng lợi nhuận (lợi nhuận sau thuế).

Thông thường, ROS sẽ được các công ty tính toán và phân tích vào mỗi cuối tháng, quý hoặc năm. Việc nắm được chỉ số ROS với phần doanh thu và lợi nhuận ròng được lấy từ báo cáo kết quả kinh doanh, sẽ giúp cho các doanh nghiệp có thể đưa ra được những định hướng phù hợp với tình hình của công ty tại thời điểm đó.

CÁCH TÍNH ROS

Trong đó:

• - Lợi nhuận sau thuế và Doanh thu thuần lấy ở báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. 

• - Công thức tính doanh thu thuần: 

Doanh thu thuần = Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ – Các khoản giảm trừ doanh thu

VÍ DỤ MINH HỌA

Ta có bảng Báo cáo được trình bày các kết quả theo tỷ lệ % được gọi là Báo cáo quy mô chung của công ty K năm X3, X4 được trình bày như bên dưới.

Báo cáo quy mô chung thường được sử dụng để so sánh giữa các doanh nghiệp. Chúng cho phép nhà phân tích so sánh các đặc điểm hoạt động và đặc điểm tài trợ có quy mô kinh doanh khác nhau trong ngành. Ví dụ nhà phân tích có thể muốn so sánh công ty K với các doanh nghiệp khác trong cùng ngành về kết cấu của tài sản được tài trợ bởi nợ phải trả so với tổng tài sản hoặc kết cấu của chi phí bán hàng, quản lý doanh nghiệp so với doanh thu.

Dựa vào bảng trên, ta tinh được Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu của Công ty K năm X3 và X4 được tinh như sau:

Năm X4, tính được chỉ số ROS = 3.7%  nghĩa mỗi đồng doanh thu kiếm được từ bán hàng và cung cấp dịch vụ chỉ còn lại 0.0037 đồng lợi nhuận sau khi trừ đi các chi phí khác và thuế. Tuy con số này không cao nhưng đã cao hơn so với năm X3, có thể thấy được chuyển biến tích cực trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

ROS ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP    

• Nếu chỉ số ROS > 0 => Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có lãi (lợi nhuận sau thuế > 0)

• Nếu chỉ số ROS < 0 => Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bị lỗ (lợi nhuận sau thuế < 0)

Vậy chỉ số ROS càng cao thì cho thấy lợi nhuận tạo ra nhiều hơn doanh thu, dẫn đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp càng lớn (hay một đồng doanh thu tạo ra nhiều đồng lợi nhuận hơn).

   Mặt khác, khi ROS tăng sẽ chứng tỏ doanh nghiệp sử dụng hiệu quả chi phí, trong đó có chi phí được tạo ra từ tài sản của doanh nghiệp. Vì vậy, khi phân tích ROS cần phải kết hợp phân tích các chỉ tiêu nghiên cứu về khả năng sinh lời của doanh nghiệp khác đó là ROE, ROA.

                     Tham khảo: Chỉ số ROE, ROA

Để đánh giá được xu hướng của chỉ số ROS của doanh nghiệp tốt thì cần phần tích trong khoảng thời gian đủ dài (so sánh các kỳ với nhau, từ khaonrg 3 đến 5 năm), cũng như so sánh với ROS của trung bình ngành, so sánh với chỉ tiêu ROS kế hoạch của doanh nghiệp.

Mỗi ngành nghề khác nhau sẽ có thước đo của ROS khác nhau (Các ngành dịch vụ thường có ROS lớn hơn các ngành nghề sản xuất, xây dựng, thương mại.) Chúng ta chỉ có thể đánh giá qua chỉ số tốt hơn mức trung bình của ngành.

Ngoài ra còn phụ thuộc vào chiến lược của công ty: Khi thấy ROS âm, chúng ta luôn mặc định là công ty làm ăn thua lỗ và đó thường là điều không tốt nhưng có nhiều trường hợp ngoại lệ do chiến lược của doanh nghiệp.

Tài liệu tham khảo: Giáo trình "Phân tích hoạt động kinh doanh", Chủ biên PGS.TS. Phạm Văn Dược, TS. Huỳnh Đức Lộng và ThS. Lê Thị Minh Tuyết